İçimizdeki hayat nehirdeki su gibidir. Bu yıl, insanın şimdiye kadar bildiğinden daha fazla yükselebilir ve kavrulmuş yüksek bölgeleri sular altında bırakabilir.
– Henry David Thoreau, Walden
Hayatı
1817 yılında Massachusetts eyaletine bağlı Concord’da doğdu. Harvard Üniversitesi’nden 1837 yılında mezun oldu. Hiçbir zaman geleneksel bir öğrenci olmamıştı, okul yıllarında transandantalizme ve Ralph Waldo Emerson’a olan ilgisi başladı.
Harvard’dan mezun olunca bir süre babasının dükkânında çalıştı, daha sonra bir okulda öğretmenlik yaptı.
Düşüncesel anlamda fazlasıyla etkisinde kaldığı ve ömür boyu dostu olacak Emerson 1841’de onu evine davet etti ve Thoreau 1843’e kadar sık aralıklarla Emerson’da kaldı. Emerson’ın asistanı gibiydi, The Dial isimli transendentalist dergiye şiir ve nesirleri ile katkıda bulundu.
1845 yılında Concord şehrinin dışında bulunan Walden Gölü kıyısında, Emerson’a ait olan bir arazinin üstüne bir kulübe inşa etti. Burada geçirdiği iki yılın meyvesi olarak “Walden” kitabını yazdı. Walden gölünün kıyısında geçirdiği doğayla bütünleşik ama yalnız iki yılın bir diğer meyvesi de, 1849’da yayınlanan, “A Week on the Concord and the Merrimack Rivers” (Concord ve Merrimack Irmakları Üzerinde Bir Hafta) idi. Thoreau’nun sağlığında yayımlayabildiği sadece bu iki kitabı vardır. Diğer eserleri ve günlükleri ölümünden sonra yayınlanmıştır.
1854’te yayınladığı başyapıtı “Walden” Amerika’nın en önemli entelektüel akımlarından biri olan New England Transandantalizmi için bir örnek eserdir. Eserde yer alan çevre konusundaki düşünceler ise modern çevreciliğin ve çevre korumanın en önemli satırlarıdır diyebiliriz. Amerikan düşünce tarihi, transendentalizm ve naturalizmde bıraktığı izler ne kadar önemliyse, “Sivil İtaatsizlik” (Civil Disobedience, 1849) isimli makalesi de siyasi tarihe bıraktığı iz de o kadar önemlidir. Meksika savaşı yüzünden, ki ona göre bu savaş sadece köleliği geliştirmek içindi, ödemeyi reddettiği vergi sonucu hapiste geçirdiği bir gece, onun “Sivil İtaatsizlik” isimli makalesini yazmasına neden olmuştur. Daha sonraları Gandi’nin en büyük ilham kaynağı olacak bu makale Thoreau’nun belki de en ünlü eseridir. Gandi’nin dışında Tolstoy ve Martin Luther King gibi önemli isimler de Thoreau’nun düşüncelerinden ve eserlerinden ilham almışlardır.
Thoreau’nun araştırma sanatını nerede veya neden öğrendiği tam olarak belli değil, ama saplantılı bir yoğunlukla bunu sürdürmeye başladı. Daha 1840’larda, disiplinin en uzak ve en gizli köşelerini – karasal manyetizmanın çözülmemiş gizemlerini; bir pusulanın doğruluğunu sağlamanın en iyi, en titiz yöntemleri. Araştırmaları, mülk sınırlarını ve şehir sınırlarını ölçmek, ağaçlıklar düzenlemek ve yolları planlamak gibi günlük görevlerin çok ötesine geçen tutkulu bir bilgindi. Doğruluk ve çeşitlilik takıntısı, ona kasabanın önde gelen araştırmacılarından biri olarak ün kazandı.
Araştırma ayrıca, sevgisinin, Concord Nehri’nin peşinden gitmesine ve günlük ritimlerini, pek fark edilmeyen sırlarını öğrenmesine de izin verdi. Nehir vahşiydi ve nihayetinde bilinemezdi ve yine de Thoreau, araştırmanın onun canlı benzerliğini düzeltmesine yardımcı olacağına ikna olmuştu.
4 Haziran 1859’da, Talbot’un çim öldüren barajına yanıt olarak ortaya çıkan bir organizasyon olan Sudbury ve Concord River Meadows Sahipleri Komitesi’ne başkanlık eden seçkin, gelişmeye açık bir çiftçi olan Simon Brown tarafından görevlendirildi. Bu atama ile sel felaketini araştırmak için kurulan Massachusetts Topluluğu’nun yeni atanan Ortak Özel Komitesinin nihayet çiftçilerin lehine karar vermesini umuyorlardı. Thoreau, Sudbury ve Billerica arasındaki Concord’u geçen her köprünün genişliğini, engelleme direklerini suya sokabilecek her iskelenin özelliklerini, her köprünün inşasının ve gelişiminin tarihçesini ve şelalelerin karakterini ölçecek ve kataloglayacaktı. Brown’ın komitesi, bu ölçümlerin, “bizim ve babalarımızın çok uzun süredir maruz kaldığı büyük baskı ve yağmalama” nın durgun doğanın değil, endüstrinin (ve özellikle Talbot’un barajının) bir sonucu olduğunu kanıtlamaya yardımcı olacağını umuyordu.
Sonraki iki ay boyunca Thoreau, genellikle arkadaşı William Ellery Channing’in eşlik ettiği nehirde 34 gün geçirdi. Yüzlerce yerde dibini notlandırdı – 25 milden fazla bir mesafede her bin fitte bir durdu – ve aklının gözüyle nehrin dibini yandan gördü, oluklarını ve tepelerini görerek işaretledi. Kent arşivlerine de daldı, danışması gereken haritaları ve önemli bilgiler için uzun anılarını araştırabileceği yerel vatandaşları araştırdı. Projenin sonunda 33 sayfalık ayrıntılı notlarını aldı ve onları tek bir büyük boy çizelgeye indirgedi.
Komşusu Ralph Waldo Emerson, gerçek olandan uzakta harcanan boşa harcanmış zaman olarak gördüğü bu çalışmasından ötürü öfkeliydi. “Henry T. nehrin tarihiyle meşgul oluyor, onu ölçüyor, tartıyor, bir kevgirden sonsuza kadar süzüyor,” diye yazdı ortak bir arkadaşlarına.
Emerson endişelenmekte haklıydı. Thoreau, araştırmasında gayretle disiplinliydi, bu şaşırtıcı değil, çünkü Thoreau’nun Charles Davies’in Elements of Surveying’in kopyası da dahil olmak üzere 19. yüzyıl kılavuzlarının çoğunu yalnızca bir kişinin aletleri ile değil, aynı zamanda bedeninde ve zihninde de titiz bir hassasiyet gerektirdiği inancıyla inceliyordu.
Yaptığı etüt, mükemmel, modern insanı planlamak için olduğu kadar toprağı ölçmenin de bir yoluydu. Müstakbel araştırmacının ürettiği sonucun ona göre yüksek güvenirlikli ve tanımlanabilir olması gerekiyordu; “dikkatli bir göz ve el eğitimi… işin düzenlenmesi ve kovuşturulmasında muhakeme çalışması… verilerin toplanmasında fiziksel canlılık ve dayanıklılığa ihtiyacı vardı. … Kısacası, araştırmada gereklilikler öyledir ki, sadece iyi muhakeme, ılımlı alışkanlıklar, aktif mizaç ve bilimsel kazanımlara sahip bir kişi bu meslekte başarılı olmayı umabilir, ” diye düşünüyor ve açıklıyordu.
Thoreau’nun çizim araçları ve ölçme zinciri, Concord Müzesi’nde sergileniyor.
Simon Brown ve arkadaşları, Thoreau’yu kesin çözüm bulacağını umdukları için işe aldılar ve becerisinin nehri kontrollerinde tutacağını umdular. Haklıydılar; kazandılar. Ama Thoreau, ilham perilerinden biriyle zaman geçirebilmek için işi almıştı. 1838 baharında, ilk günlük yazılarından birinde, “Bu öğleden sonra ilk defa bir nehrin ne kadar harikulade bir parça olduğunu anladım,” diye yazmıştı günlüğüne.
Thoreau’nun dehası, şeyler arasındaki görünmez, karşıt modern bağlantıları görmekte yatıyordu; ama yetenek paylaşılamazsa ne işe yarardı?
Nadir gözlem gücüne sahip olmasına rağmen, onları başkalarına görünür kılmak için mücadele etti.
Thoreau’nun toprak, emek ve sermayenin kesişimini açıkça çizdiği tek bir metin ya da çizelge yok; Güney menkul köleliğinin ve Kuzey ücret sisteminin buluşma alanı; makine, pamuk ve ölçme ile örtüşen bölge olarak zihninde oluştu. Bağlantıları hissedebiliyordu, orada olduklarını biliyordu, ama yazdığı yazı bunları ifade de yetersiz kaldı.
Thoreau’yu politik olarak radikal akranlarının çoğundan ayıran şey, serbest ticaret ve kölelik, değirmen ve fabrika, bölgesel genişleme ve saldırı savaşı ve morali bozuk nehirlerin hepsinin tuhaf bir manzaraya dayandığına dair kavrayışıydı. Thoreau, Manifest Destiny’nin Amerikan kelime dağarcığına girdiği yıl olan 1845’te Walden’a gitmişti. O zaman olanların bütün ve gerçek anlamını anlamak ve anlamını dünyaya yayınlamak gerektiğini kanıtladı. ” Anlamsızlığı aramaya gitti ve elbette buldu, çünkü kapitalizm kültürü kısmen doğanın doğal kaynaklar olarak yeniden algılanmasından besleniyorsa, insanları salt işlevlere indirgeyerek büyümüştü. O bu tespitlerde bulunsa bile yine de yaşam, olması gerektiği gibi, gelişiyordu. “Böylece, yaşadığım yerin bir oniki mil yakınında, ülkenin her tarafını inceledim,” diye yazdı ve keşfettiği şey muhteşemdi: vahşi doğayı buldu.
Ne yazık ki, Thoreau’nun insansız bir vahşi doğayı savunması onun hakkındaki daha yanlış anlaşılmasından başkaca bir sonuca hizmet edememiştir. “ Vahşi doğada dünyanın korunmasıdır” diye meşhur bir şekilde, el değmemiş vahşi doğanın savunması olarak hala yanlış alıntılanan bir satır olan bitmez tükenmez makalesi “Yürüyüş” ü yazdı.
Bir nehrin en iyi kullanımı nedir? Simon Brown ve komitesinin öğrenmesi için Thoreau’yu görevlendirme amacındaki soru buydu ve emindi ki vahşiliğe, dolaşmaya, sınır bükme metaforlarına veya Thoreau’nun araştırmasını kullandığı diğer transandantal şeylere karşı çok az sabırları vardı. Concord’un diğer çiftçileri yasal olarak savunulabilir haritalar ve istatistik tabloları istiyordu. Thoreau bunu biliyordu; işverenlerinin isteklerine uyup parasını aldı ve sonra kendini tek renkli umutsuzluğun krallığına girerken buldu. Ölçümün zihninde oynadığı öldürücü etkiden dolayı endişeliydi. Sonuçta dünya hakkında, temel bir şeyi, gerçek bir şeyi yakaladığını iddia eden bir harita üretmek, araştırmacının göreviydi, ancak Thoreau kritik bir mesafe kazandığında dünyayı kaybettiğinden endişeliydi bu kez.
Thoreau, 1862’de, birkaç küçük gezi ve Harvard’daki öğrencilik dönemi dışında hiç ayrılmadığı Concord şehrinde, geçirdiği tüberküloz yüzünden ölmüştür.
Bütün eserleri ise 20 cilt halinde 1906’da basılmıştır.
Türkçeye Çevrilmiş Eserleri
Doğal Yaşam ve Başkaldırı
Sivil İtaatsizlik Makalesi ve Wolden Gölü
Yazar: Henry David Thoreau
Yayınevi: Kaknüs Yayınları
- Hamur Tipi: 2. Hamur
- Sayfa Sayısı: 384
- Ebat: 13,8 x 21
- İlk Baskı Yılı: 2004
- Baskı Sayısı: 6. Basım
- Dil: Türkçe
- Barkod: 9789756698101
Yürümek-Kısa Klasik
Yazar: Henry David Thoreau
Yayınevi : Can Yayınları
- Hamur Tipi: 2. Hamur
- Ebat: 12,5 x 19,5
- İlk Baskı Yılı: 2019
- Baskı Sayısı: 1. Basım
- Barkod: 9789750740817
Yalnızlık
Yazar: Henry David Thoreau
Çevirmen: Emre Can Ercan
Yayınevi : Zeplin Kitap
- Hamur Tipi: 2. Hamur
- Sayfa Sayısı: 64
- Ebat: 12,5 x 19,5
- İlk Baskı Yılı: 2020
- Baskı Sayısı: 1. Basım
- Dil: Türkçe
- Barkod: 9786057775283
Azaltın,Sadeleştirin,Basitleştirin
Yazar: Henry David Thoreau
Yayınevi : Zeplin Kitap
- Hamur Tipi: 2. Hamur
- Ebat: 12,5 x 19,5
- İlk Baskı Yılı: 2019
- Baskı Sayısı: 1. Basım
- Dil: Türkçe
- Barkod: 9786057775610
Doğa ve Yürüyüş Üzerine
Yazar: Henry David Thoreau
Kapak: Emir Tali
Çevirmen: Aytek Sever
Yayınevi : Everest Yayınları
- Hamur Tipi: 2. Hamur
- Ebat: 13,5 x 19,5
- İlk Baskı Yılı: 2016
- Baskı Sayısı: 2. Basım
- Medya Cinsi: Ciltsiz
- Barkod: 9786051850566
Sivil İtaatsizlik
Yazar: Henry David Thoreau
Yayınevi : İthaki Yayınları
- Hamur Tipi: 2. Hamur
- Ebat: 19 x 19
- İlk Baskı Yılı: 2019
- Baskı Sayısı: 1. Basım
- Dil: Türkçe
- Barkod: 9786057762146
Yabani Elmalar
Yazar: Henry David Thoreau
Çevirmen: Amina Akyel
Yayınevi : Kırmızı Kedi
- Hamur Tipi: 2. Hamur
- Ebat: 10,5 x 20
- İlk Baskı Yılı: 2018
- Baskı Sayısı: 1. Basım
- Orijinal Adı: Wild Apples
- Barkod: 9786052982686
Nerede ve Ne için Yaşadım
Yazar: Henry David Thoreau
Çevirmen: Kerem Burhan Topçu
Yayınevi : Çınar Yayınları
- Hamur Tipi: 1. Hamur
- Sayfa Sayısı: 104
- İlk Baskı Yılı: 2021
- Baskı Sayısı: 1. Basım
- Dil: Türkçe
- Barkod: 9789753485173
Yararlanılan Kaynaklar:
